عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
321
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
صدق القطاة . به راستگويى مرغ قطا مثل زنند و گويند : « أصدق من قطاة » زيرا كه آواز او يكسان است و به ديگرگون آواز ندهد ، آواز او نيز از نام وى حكايت دارد كه همواره مىخواند : قطا قطا . شاعر گويد « يا صدقها حين تدعوها فتنتسب » يعنى : چقدر راستگوست هنگامى كه او را فرا خوانى نام و نسب خود را مىگويد . نيز گويند « أنسب من قطاة » زيرا او هنگامى كه مىخواند نام خود را مىگويد . صديق ابليس . دوست ابليس ، كه عبارت است از عبد الله بن هلال ، كه به او افسونگر مىگفتند . او در روزگار حجّاج مىزيست و شعبده و نيز نجات مىدانست . او ادّعا مىكرد كه ابليس خود را به او مىنماياند و با او دوستى و مكاتبه دارد و او را به اسرار خود آگه مىسازد . بارى ، حجّاج به يحيى بن سعيد بن العاص گفت : عبد الله بن هلال ، دوست ابليس - نفرين خدا بر او باد - به من گفت كه تو به ابليس مانندگى دارى . يحيى گفت : امير چگونه انكار نمىكند كه مهتر آدميان شبيه مهتر ديوان باشد ! حجّاج از استوارى پاسخش در شگفت ماند . صرح هامان : ( كاخ هامان ) . كاخى بود كه هامان از آجر براى فرعون ساخت و او نخستين كسى بود كه در بناى ساختمان آجر به كار برد . چنان كه خداوند از زبان فرعون گفته : « ما عَلِمْتُ لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرِي فَأَوْقِدْ لِي يا هامانُ عَلَى الطِّينِ فَاجْعَلْ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَطَّلِعُ إِلى إِلهِ مُوسى وَ إِنِّي لَأَظُنُّهُ مِنَ الْكاذِبِينَ » « 1 » و گويند كه او براى بناى اين كاخ كارگران راى از هر كرانه فراهم آورد كه بيشترين آنها از خوز [ - مردمانى از ايران در اهواز ] بودند چون كاخ ساخته شد در بلندى و استوارى ضرب المثل گشت . بهترين سخن مناسب حال و محاضرهاى كه در اين مقام گفته شده ، گفتهء ابو القاسم زعفرانى است كه خانهء نو
--> ( 1 ) - سوره قصص ، 38 .